Tekst: Justyna Jarosz

Osiedle Nikiszowiec, wznoszone od 1908 roku dla pracowników kopalni „Giesche”, stało się miejscem narodzin wyjątkowego zjawiska artystycznego – Grupy Janowskiej. Po II wojnie światowej, wraz ze zmianą nazwy kopalni na „Wieczorek”, rozpoczęła się działalność świetlicy, przekształconej dzięki Ottonowi Klimczokowi w ośrodek kultury, gdzie powstało koło plastyków amatorów. Początkowo podporządkowani zasadom socrealizmu, po 1956 roku artyści zyskali swobodę twórczą i wsparcie malarza Zygmunta Lisa. Ich wyjątkowość dostrzegł Seweryn A. Wisłocki, który nadał im nazwę Grupa Janowska. Twórców łączyły wspólne doświadczenia – górnicze pochodzenie, praca w kopalni, życie w robotniczych osiedlach Janowa i Nikiszowca. Pierwszymi członkami byli m.in. Teofil Ociepka, Ewald Gawlik, Paweł i Leopold Wróblowie, Erwin Sówka czy Eugeniusz Bąk. Dziś grupa kontynuuje działalność w Filii MDK „Szopienice–Giszowiec”, licząc 16 aktywnych artystów. Uznawana za fenomen europejski, Grupa Janowska stanowi unikalny przykład autentycznej, zakorzenionej w lokalnej tradycji sztuki intuicyjnej.